77 ປີແຫ່ງວັນໄຊຊະນະຟາດຊິດເຢຍລະມັນ

77 ປີແຫ່ງວັນໄຊຊະນະຟາດຊິດເຢຍລະມັນ

( ເນື່ອງໃນໂອກາດວັນເອົາຊະນະຟາດຊິດ 9/5/1945-9/5/2022 )

ວັນທີ 9 ພຶດສະພາ ແມ່ນວັນສະເຫຼີມສະຫຼອງ 77 ປີແຫ່ງວັນກອງທັບແດງໂຊວຽດ ໄຊຊະນະຟາດຊິດ ເຢຍລະມັນ (9 ພຶດສະພາ 1945 – 9 ພຶດສະພາ 2022). ໄຊຊະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້ ໄດ້ກາຍເປັນເຫດການທີ່ມີລັກສະນະຍຸກສະໄໝຢ່າງແທ້ຈິງ, ບໍ່ພຽງແຕ່ສຳລັບປະເທດລັດເຊຍເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງສຳ ລັບວົງຄະນະຍາດສາກົນອີກດ້ວຍ,ຊຶ່ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ຊາຕາກຳຂອງຫຼາຍປະເທດປ່ຽນແປງໂດຍພື້ນຖານ.

ຄັນທຸງໄຊຊະນະຢູ່ເທິງດາດຟ້າຂອງຫໍສະພາແຫ່ງຊາດເຢຍລະມັນ ຢູ່ນະຄອນຫຼວງແບັກແລັງ, ໃນວັນທີ 9 ພຶດສະພາ 1945, ທັບມ້າງກອງກຳລັງ ນາຊີເຢຍລະມັນ ນັ້ນແມ່ນໄຊຊະນະທີ່ມີກຽດສະຫງ່າຂອງປະຊາຊົນໂຊວຽດ ໃນສົງຄາມປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່, ເປັນການປະກອບສ່ວນຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ ເຂົ້າໃນການປົດປ່ອຍມວນມະນຸດ ໃຫ້ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກສົງຄາມທີ່ໂຫດຮ້າຍສາມານໃນປະຫວັດ ສາດໂລກ,ຊ່ວຍໃຫ້ໂລກຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກແອກປົກຄອງຂອງພວກຟາດຊິດຮິດເລີຢ່າງສິ້ນເຊີງ.


ປະຊາຊົນທີ່ກ້າວໜ້າໃນໂລກ ໄດ້ຈາລຶກບຸນຄຸນບໍ່ມີວັນຈືດຈາງຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ກອງທັບວິລະຊົນໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ II, ໄຊຊະນະອັນ ຍິ່ງໃຫຍ່ດັ່ງກ່າວບໍ່ພຽງແຕ່ຢັ້ງຢືນໃຫ້ເຫັນກຳລັງແຮງຂອງການປະຕິວັດ ເດືອນຕຸລາ ຣັດເຊຍ ຂອງລະບົບສັງຄົມນິຍົມເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຫາກຍັງສ້າງເງື່ອນໄຂເພື່ອໃຫ້ບັນດາປະເທດໃນເອີຣົບ ແລະ ອາຊີ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກ ແອກປົກຄອງຂອງພວກຟາດຊິດ, ໄຊຊະນະຂອງສະຫະ ພາບໂຊວຽດ ໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ II ໄດ້ກະຕຸກຊຸກຍູ້ຂະບວນການປົດປ່ອຍປະຊາຊົນຂອງປະເທດຕ່າງໆຂະຫຍາຍໄປທົ່ວໂລກ.

ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ I ເປັນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທໍາອິດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກມະນຸດ ແລະ ສົງຄາມຄັ້ງນີ້ເກີດຂຶ້ນ ອັນເນື່ອງມາຈາກຄວາມກະຫາຍສົງຄາມຂອງພວກນາຍທຶນທີ່ສະແຫວງຫາຜົນປະໂຫຍດ ຫຼື ຄວາມລໍ້າລວຍ ດ້ວຍວິທີການແກ່ງແຍ່ງແຂ່ງຂັນ ແລະ ຊ່ວງຊິງລະບອບຫົວເມືອງຂຶ້ນ ຊຶ່ງພວກນາຍທຶນ ໄດ້ຖືເອົາປະເທດເມືອງຂຶ້ນເປັນແຫຼ່ງຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການໃນການຂຸດຄົ້ນເອົາວັດຖຸດິບ, ຕະຫຼາດຈໍາໜ່າຍສິນຄ້າ ແລະ ອື່ນໆ ຂອງພວກເຂົາ.

ແຕ່ວ່າສົງຄາມໂລກຄັງທີ I ໄດ້ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະ ໜັກໜ່ວງທີ່ສຸດໃຫ້ກັບມວນມະນຸດໃນໂລກຄື: ສົງຄາມຄັ້ງນີ້ມີຜູ້ເສຍຊີວິດເຖິງ 10 ລ້ານຄົນ, ຖືກບາດເຈັບ 20 ລ້ານຄົນ, ສັບສົມບັດວັດຖຸມີຄ່າເຊັ່ນ: ຕົວເມືອງ, ເຮືອນຊານບ້ານຊ່ອງ, ຖະໜົນຫົນທາງ, ໂຮງຈັກໂຮງງານ, ໂຮງຮຽນ, ໂຮງໝໍ ແລະ ອື່ນໆ ຖືກທໍາລາຍ ແລະ ຖືກເສຍຫາຍ ຄິດເປັນມູນຄ່າ 360 ຕື້ໂດລາ.

ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ II ໄດ້ເຮັດໃຫ້ມີຜູ້ເສຍຊີວິດເຖິງ 55 ລ້ານຄົນ ແລະ ບາດເຈັບກວ່າ 90 ລ້ານຄົນ ໃນທົ່ວໂລກ. ໃນນັ້ນ 50% ແມ່ນປະຊາຊົນໂຊວຽດ, ຄວາມເສຍຫາຍທາງດ້ານເສດຖະກິດມີເຖິງ 4.000 ຕື້ໂດລາ, ປະຊາຊົນໂຊວຽດ ຕ້ອງປະເຊີນໜ້າກັບຜົນຮ້າຍຂອງສົງຄາມ, ບັນດາຕົວເມືອງ, ເຮືອນ ຊານບ້ານຊ່ອງ,ຖະໜົນຫົນທາງຖືກທຳລາຍເປັນຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍ.

ການເອົາຊະນະຟາດຊິດ ແມ່ນໄຊຊະນະຂອງສົງຄາມປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຂອງປະຊາຊົນໂຊວຽດຢ່າງແທ້ຈິງ. ສະນັ້ນເພິ່ນຈິ່ງຈັດການສະເຫຼີມສະຫຼອງເຫດການສໍາຄັນນີ້ໃນທຸກໆປີ, ການສວນສະໜາມວັນໄຊຊະນະຟາດຊິດ. ປດຈຸບັນ, ບັນດາການສວນສະໜາມຢູ່ມົສກູ ແມ່ນໄດ້ຈັດຂື້ນຢູ່ສະ ໜາມແດງ, ຖືເອົາສຸສານ ທ່ານເລນິນ ເປັນຫຼັກໃນການຈັດງານ ແລະ ຖືເອົາວັງ ແກຣມແລັງ ເປັນຕົວແທນໃຫ້ແກ່ອຳນາດການເມືອງຂອງໂຊວຽດ ແລະ ຂອງຣັດເຊຍໃນປະຈຸບັນ.


ສາເຫດ ແລະ ທາດແທ້ຂອງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ I ປີ 1914-1918. ໄລຍະທ້າຍສັດຕະວັດທີ XIX ຫາຕົ້ນສັດຕະວັດທີ XX ລັດທິທຶນນິຍົມໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວນັ້ນບໍ່ມີຄວາມດຸນດ່ຽງກັນ (ບໍ່ເທົ່າທຽມກັນ) ຈຶ່ງເກີດມີຂໍ້ຂັດແຍ່ງທາງດ້ານສິດຜົນປະໂຫຍດ ລະຫວ່າງຈັກກະພັດດ້ວຍກັນ, ໂດຍສະ ເພາະການຍາດຊິງລະບົບຫົວເມືອງຂຶ້ນ ເພື່ອຂຸດຄົ້ນເອົາວັດຖຸດິບ, ຕະຫຼາດຈໍາໜ່າຍສິນຄ້າ ແລະ ອື່ນໆ. ການຊ່ວງຊິງ ແລະ ແຂ່ງຂັນກັນທາງດ້ານອາວຸດ.

ຊຶ່ງຂໍ້ຂັດແຍ່ງດັ່ງກ່າວບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂກັນໄດ້ຢ່າງສັນຕິວິທີຈຶ່ງກ້າວໄປເຖິງການໃຊ້ກໍາລັງເປັນເຄື່ອງມືໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ດ້ວຍການສ້າງຕັ້ງ 2 ກຸ່ມ ທາງທະ ຫານເຊັ່ນ: ກຸ່ມສໍາພັນທະມິດໄດ້ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ 1882, ປະກອບມີປະເທດ ເຢຍລະມັນ, ໂອຕຣິດ, ຮົງກາຣີ ແລະ ອີຕາລີ. (1915 ອີຕາລີ ຍ້າຍໄປຢູ່ກຸ່ມສົນທິສັນຍາ) ກຸ່ມສົນທິສັນຍາ ໄດ້ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ 1907 ປະກອບມີ ອັງກິດ, ຝຣັ່ງ ແລະ ຣັດເຊຍ(ສະຫະພາບໂຊວຽດ). ພາຍຫຼັງສ້າງຕັ້ງສໍາເລັດ, ທັງສອງກຸ່ມໄດ້ດໍາເນີນການຕໍ່ສູ້ກັນຢ່າງດຸເດືອດທີ່ສຸດເພື່ອແບ່ງໂລກຄືນໃໝ່, ຊ່ວງຊິງ ແລະ ແຂ່ງຂັນກັນທາງດ້ານອາວຸດ.

ວັນທີ 28 ກໍລະກົດ ປີ 1914 ໂອຕຣິດ, ຮົງກາຣີ ໄດ້ບຸກໂຈມຕີແຊກບີ ວັນທີ 1 ສິງຫາ ເຢຍລະມັນ ປະກາດສົງຄາມກັບລັດເຊຍ. ວັນທີ 3 ປະກາດສົງຄາມກັບຝຣັ່ງ ແລະ ວັນທີ 4 ອັງກິດ ປະກາດສົງ ຄາມກັບເຢຍລະມັນ. ໃນເບື້ອງຕົ້ນມີພຽງແຕ່ປະເທດມະຫາອໍານາດເທົ່ານັ້ນເຂົ້າຮ່ວມສົງຄາມ. ຕໍ່ມາມີຫຼາຍປະເທດ ແລະ ເມືອງຂຶ້ນຕ່າງໆ ຂອງບັນດາປະເທດຈັກກະພັດເຂົ້າຮ່ວມນໍາ.

ສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ I ຂະຫຍາຍອອກໄປຫຼາຍທະວີບໃນໂລກ. ແຕ່ສະໜາມຮົບຕົ້ນຕໍ ແລະ ດຸ ເດືອດທີ່ສຸດແມ່ນເກີດຢູ່ເອີຣົບ, ສົງຄາມຄັ້ງນີ້ເປັນສົງຄາມ ຈັກກະພັດຜູ້ຮຸກຮານ ຫຼື ສົງຄາມປຸ້ນສະດົມ ເປັນສົງຄາມອະທໍາສໍາລັບຜູ້ທີ່ເຂົ້າຮ່ວມສົງຄາມ, ໃນບັນດາປະເທດຈັກກະພັດທີ່ເຂົ້າຮ່ວມສົງຄາມໂລກຄັ້ງ ນີ້, ຫົວໜ້າໃນການກໍ່ສົງຄາມໄດ້ແກ່ອັງກິດ ແລະ ເຢຍລະມັນ. ສົງຄາມໂລກຄັ້ງນີ້ໄດ້ແບ່ງອອກເປັນສອງໄລຍະຄື: ໄລຍະທີ I ແຕ່ ປີ 1914-1916 ແລະ ໄລຍະທີ II ແຕ່ປີ 1917-1918.

ຮຽບຮຽງໂດຍ: ລຸ້ງດາວ ບຸນມີ

ข่าวทั่วไป